English French German Spain Italian Dutch Russian Portuguese Japanese Korean Arabic Chinese Simplified

Τρόποι ανάπτυξης παραγράφου

Τα αχώριστα μόρια

Τα κυριότερα αχώριστα μόρια - Σημασία
Παράγωγες λέξεις
α-, αν- , ανά- (έλλειψη, άρνηση)
άγνωστος, άκακος, αχάριστος, ανάξιος, ανυπόφορος, ανόμοιος, αναδουλειά, αναβροχιά
ξε- ( έξω, πολύ, εντελώς, αντίθετη ενέργεια )
ξεφεύγω, ξεχωρίζω, ξέφρενος, ξεκουφαίνω, ξεπουλώ, ξενυχτώ, ξεβάφω, ξεμεθώ
αρχι- ( πρώτος, ανώτερος )
αρχιστράτηγος, αρχιεπίσκοπος, αρχισυντάκτης, αρχίατρος
αμφί- ( ανάμεσα σε δύο μέρη)
αμφίβιο, αμφιταλαντεύομαι, αμφιλεγόμενος, αμφίσημος
ανα- (πάνω, πάλι, πολύ)
ανασηκώνω, αναγέννηση, ανάπλαση, ανάλαφρος, αναγνώριση
δια-(ανάμεσα, εντελώς, παντού)
διαιρώ, διαβαίνω, διαπλέω, διανυκτερεύω, διάγνωση, διαφθείρω
διχο- ( μοίρασμα στα δύο)
διχοτόμος, διχογνωμία, διχόνοια
δυσ- ( δύσκολα, άσχημα )
δυσνόητος, δυσβάστακτος, δύστυχος, δυσκίνητος
εισ- (κίνηση προς τα μέσα )
εισβάλλω, είσοδος, εισπνοή, εισήγηση, εισέρχομαι
εκ-/εξ- ( κίνηση προς τα έξω, αλλαγή, πολύ, αφαίρεση )
εκδηλώνω, εκδίδω, εκπέμπω, έξοδος, εξελληνίζω, εκπλήσσω, έκπληκτος, εξάτμιση
εν-, εμ-, εγ-, ελ-, ερ- ( μέσα)
ενταφιάζω, ένστολος, εμψυχώνω, εμπνέω, έγγαμος, εγχώριος, ελλοχεύω, έρρυθμος
επι-, επ-, εφ- ( πάνω σε, τέλος, επιπλέον, εναντίον)
επιβίβαση, επίγειος, επιτραπέζιο, επισφραγίζω, επιταχύνω, εφήμερος, επιβεβαίωση, επιτίθεμαι, έφοδος
ημι- ( μισό )
ημίχρονο, ημίθεος, ημικύκλιο, ημισέληνος, ημισφαίριο
περι- ( γύρω – γύρω, πολύ)
περιορίζω, περικλείω, περιβάλλον, περίφημος, περιποιούμαι
συν-, συγ-, συλ-, συμ-, συρ-, συσ-, συ- ( μαζί, πολύ )
συνοδηγός, συνένοχος, συγκάτοικος, συγκέντρωση, σύλλογος, συλλαλητήριο, συμμαθητής, συρρέω, σύσσωμος, σύζυγος
υπο-, υπ-, υφ- ( κάτω από, κρυφά, λίγο, πίσω)
υπόγειο, υποδιευθυντής, υποσκάπτω, υποβόσκω, υποδηλώνω, υποκινώ, υπολειτουργώ, υπογλυκαιμία, υποχωρώ, υποβιβάζω

Άλλα αχώριστα μόρια - Σημασία
Παράγωγες λέξεις
αει- (πάντα)
αειθαλής, αεικίνητος, αείμνηστος, αειπάρθενος
ενδο- (στο εσωτερικό)
ενδόμυχος, ενδοεπικοινωνία, ενδοχώρα, ενδότερα, ενδογενής
ευ- (καλά, εύκολα)
ευκαιρία, ευζωία, εύζωνας, ευτύχημα, ευερέθιστος, ευφράδεια
ομο- (μαζί)
ομογενής, ομοούσιος, ομοεθνής, ομόθρησκος, ομοϊδεάτης
παν-, παγ- (όλο, πάρα πολύ)
πανστρατιά, παναθηναϊκός, πανάκριβος, παγκόσμιος
προ- (πριν από)
προτελευταίος, προετοιμάζω, προβλέπω, πρόλογος
τηλε- (από μακριά)
τηλεόραση, τηλεγράφημα, τηλεχειριστήριο, τηλεμαραθώνιος
υπερ- (πάνω από)
υπερόπτης, υπερβολικός, υπερωκεάνιο, υπέρογκος

Το υποκείμενο

1. Το υποκείμενο μπορεί να είναι:
       Ουσιαστικό, αντωνυμία, ουσιαστικοποιημένο επίθετο, δευτερεύουσα πρόταση (με άρθρο ή χωρίς άρθρο), οποιοδήποτε άλλη λέξη (μετοχή, επίρρημα) ή φράση με άρθρο:
Η απόφασή του ήταν τελικά σωστή. (ουσιαστικό)
Αυτή έγραψε το μήνυμα. (αντωνυμία)
Οι νέοι στις μέρες μας διασκεδάζουν μέχρι αργά. (ουσιαστικοποιημένο επίθετο)
Απαγορεύεται να έχετε κινητό στο σχολείο. (δευτερεύουσα πρόταση χωρίς άρθρο)
Το ότι ζήτησες συγγνώμη είναι καλό. (δευτερεύουσα πρόταση με άρθρο)
Οι εργαζόμενοι στις τράπεζες κήρυξαν 24ωρη απεργία. (μετοχή)
Το εδώ είναι επίρρημα. (επίρρημα)
Το πήγαινε έλα με κούρασε. (φράση)

Τα απρόσωπα ρήματα και οι απρόσωπες εκφράσεις έχουν για υποκείμενο ολόκληρη δευτερεύουσα πρόταση που εισάγεται με το να ή το ότι.
Απρόσωπα ρήματα: πρόκειται, πρέπει, φαίνεται, αξίζει, λέγεται, ακούγεται, συμφέρει, επιτρέπεται, επιβάλλεται, απαγορεύεται, γίνεται, είναι δυνατόν, είναι αδύνατο, είναι καλό, είναι αλήθεια …

Είναι αλήθεια ότι διάβαζε ατέλειωτες ώρες για το πτυχίο του.
Πρόκειται να επισκεφτεί τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

2. Το υποκείμενο παραλείπεται:
    Όταν εννοείται εύκολα: Ο μαθητής σηκώθηκε και έκλεισε το παράθυρο. (στο δεύτερο ρήμα «έκλεισε» εννοείται υποκείμενο πάλι «ο μαθητής»)
    Όταν εννοείται εύκολα από την έννοια του ρήματος: Στο δημοτικό μας δίδαξαν τα κλάσματα. (εννοείται υποκείμενο «οι δάσκαλοι»)
    Όταν είναι γενικό και αόριστο: Πώς σε λένε; (εννοείται υποκείμενο «οι άνθρωποι»)
    Όταν το ρήμα φανερώνει κάποιο φυσικό φαινόμενο: Χιονίζει ή βρέχει;
    Όταν μόνο ένα υποκείμενο μπορεί να εννοηθεί:  Στον 20ο αιώνα εφηύραν το τηλέφωνο και τον ασύρματο. (εννοείται υποκείμενο «οι εφευρέτες»)

3. Συμφωνία υποκειμένου με το ρήμα:
    α) Κανονικά το υποκείμενο συμφωνεί με το ρήμα στο πρόσωπο και στον αριθμόΕγώ (α΄ ενικό) γράφω (α΄ ενικό) την άσκηση.
Εσείς (β΄ πληθυντικό) θα πάτε (β΄ πληθυντικό) στη γιορτή του Γιάννη;
Τα παιδιά (γ΄ πληθυντικό) βγήκαν (γ΄ πληθυντικό) στην αυλή.
  
    β) Όταν τα υποκείμενα είναι περισσότερα από ένα, το ρήμα μπαίνει σε πληθυντικό αριθμό και στο επικρατέστερο πρόσωπο: α΄ > β΄ > γ΄
Εγώ και εσύ (α΄ > β΄ ) θα φύγουμε (α΄ πληθυντικό)
Εγώ και αυτός (α΄ > γ΄) θα φύγουμε (α΄ πληθυντικό)
Εσύ και αυτός (β΄ > γ΄) θα φύγετε (β΄ πληθυντικό)

    γ) Αν το ρήμα προηγείται και ακολουθούν τα υποκείμενα, τότε το ρήμα μπορεί να εκφέρεται σε ενικό αριθμό και να συμφωνεί με το πρόσωπο του πλησιέστερου υποκειμένου: 
Μπες (β΄ ενικό) εσύ (β΄ ενικό) και ο κύριος (γ΄ ενικό) με το μπλε πουκάμισο. 
Τον κλαίει (γ΄ ενικό) η νύχτα (γ΄ ενικό) κι η αυγή, τ’ άστρο και το φεγγάρι.

Η Ιλιάδα μέσα από την τέχνη

Διαβάστε την υπόθεση της Ιλιάδας και δείτε έργα τέχνης εμπνευσμένα από αυτήν, τα οποία επέλεξαν οι μαθητές στα πλαίσια του εκπαιδευτικού project "Η Ιλιάδα μέσα από την τέχνη".

Τα κυριότερα εξερευνητικά ταξίδια

Επιρρηματικοί προσδιορισμοί

Επιρρηματικοί προσδιορισμοί ονομάζονται οι λέξεις που προσδιορίζουν ρήματα, απαρέμφατα και μετοχές. Στην παρακάτω εικόνα δίνονται συνοπτικά τα είδη των επιρρηματικών προσδιορισμών. Κάντε κλικ, για να δείτε μερικά παραδείγματα.


Στην ενότητα αυτή θα επικεντρώσουμε το ενδιαφέρον μας στους εμπρόθετους επιρρηματικούς προσδιορισμούς. Γι' αυτό θα κάνουμε στην τάξη τις ασκήσεις του βιβλίου: 3 και 4.

Ετερόπτωτοι ονοματικοί προσδιορισμοί

Πριν μελετήσετε τους ετερόπτωτους προσδιορισμούς στα αρχαία ελληνικά κάνοντας κλικ στις παρακάτω εικόνες, δείτε παραδείγματα με τους ίδιους προσδιορισμούς στα νέα ελληνικά:
ΓΕΝΙΚΗ
1. Κτητική: Χάθηκε το βιβλίο του Παύλου. Τα μάτια της γάτας γυάλιζαν στο σκοτάδι.
2. Δημιουργού: Ο νόμος του Σόλωνα ονομάστηκε "σεισάχθεια".
3. Διαιρετική: Διάβασα ένα κεφάλαιο του βιβλίου. Έχουν χαθεί δύο χαρτιά της τράπουλας.
4. Ύλης: Αυτή η βυζαντινή εικόνα είναι κατασκευασμένη με φύλλο χρυσού. Αγόρασε πιάτα πορσελάνης.
5. Περιεχομένου: Είναι φύλακας σε αποθήκη πυρομαχικών. Στην παρέλαση πήρε μέρος ένα τάγμα πεζικού.
6. Ιδιότητας: Τους ακολουθούσαν πουλιά της θάλασσας. Ο θείος μου θεωρείται άνθρωπος των γραμμάτων.
7. Αξίας: Στάθηκε αντάξιος των προσδοκιών μας. Είναι άξιος επαίνου για την πράξη του.
8. Αιτίας: Είναι ένοχος φόνου. Ήταν αίτιος πολλών συμφορών για τη χώρα.
9. Συγκριτική: Ο Κώστας είναι ψηλότερος του Πέτρου. Είσαι μεγαλύτερος μου στην ηλικία.
10. Υποκειμενική: Η μυρωδιά του ψημένου κρέατος απλώθηκε σε όλο το σπίτι. Η νίκη του Ολυμπιακού ήταν καθοριστική για την πρόκριση της ομάδας.
11. Αντικειμενική: Πλήρωσα πολλά για την επισκευή της τηλεόρασης. Οι στρατιώτες είναι οι φρουροί της πατρίδας.


Ραψωδία Ω (στίχοι 468-677)

Φύλλο εργασίας 24 (Ραψωδία Ω στίχοι 468-570)
Φύλλο εργασίας 25 (Ραψωδία Ω στίχοι 571-677)

Εργασία (Βίντεο) του μαθητή Λάμπη Κυριακίδη για τη ραψωδία Ψ.

Να βρείτε ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στο βίντεο και στο κείμενο που εξετάζουμε.

Η κηδεία του Έκτορα from TroikosPolemos on Vimeo.

























Οι εικόνες συγκεντρώθηκαν από τους μαθητές Λ. Κυριακίδη και Γ. Παπαδή.

Θρήνος για τον Πάτροκλο και αγώνες προς τιμή του.
Ο Αχιλλέας τοποθετεί τον Πάτροκλο στην πυρά.
Ο Αχιλλέας θυσιάζει 12 νεαρούς Τρώες
στην πυρά του Πάτροκλου.
Ακόντιο. Ένα από τα αγωνίσματα των αγώνων που
 οργανώνει ο Αχιλλέας προς τιμή του φίλου του.
Αρματοδρομίες. Ένα από τα αγωνίσματα των αγώνων που
 οργανώνει ο Αχιλλέας προς τιμή του φίλου του.
Αρματοδρομίες. Ένα από τα αγωνίσματα των αγώνων
που οργανώνει ο Αχιλλέας προς τιμή του φίλου του.
Η θεά Αφροδίτη ραντίζει το πτώμα
 του Έκτορα, για να μην σαπίσει.
Ο Αχιλλέας για 11 μέρες μετά την ταφή του
 Πάτροκλου συνεχίζει να κακοποιεί το σώμα
του Έκτορα προκαλώντας το θυμό του Δία.
Η θεά Ίριδα, ύστερα από εντολή του Δία, λέει στον Πρίαμο
 να πάει στον Αχιλλέα και να ζητήσει το σώμα του
 Έκτορα με αντάλλαγμα πλούσια λύτρα.
Ο Ερμής οδηγεί με ασφάλεια τον Πρίαμο
 στη σκηνή του Αχιλλέα.
Ο Πρίαμος με τη συνοδεία ανδρών που κουβαλούν τα λύτρα.
Η ικεσία του Πριάμου προς τον Αχιλλέα
να του δώσει πίσω το σώμα του γιου του.
Η ικεσία του Πριάμου προς τον Αχιλλέα .
Η ικεσία του Πριάμου προς τον Αχιλλέα .
Το σώμα του Έκτορα μεταφέρεται στην Τροία.
Η άφιξη του νεκρού Έκτορα στην Τροία και ο θρήνος.
Ο θρήνος της Ανδρομάχης για τον άντρα της.
Ο θρήνος της Ανδρομάχης για τον άντρα της στην πυρά.
Ο Πρίαμος μεταφέρει τη στάχτη του
Έκτορα στο χώρο  της ταφής του.

Ομοιόπτωτοι ονοματικοί προσδιορισμοί

Πριν μελετήσετε τους ομοιόπτωτους προσδιορισμούς στα αρχαία ελληνικά κάνοντας κλικ στην παρακάτω εικόνα, διαβάστε στο κείμενο που ακολουθεί για τους ίδιους προσδιορισμούς στα νέα ελληνικά:
Διάκριση επιθετικού και κατηγορηματικού προσδιορισμού
Επιθετικός προσδιορισμός:
Ο ήρεμος δικαστής ανακοίνωσε την απόφαση (μόνιμη ιδιότητα).
Κατηγορηματικός προσδιορισμός:
Ο δικαστής ήρεμος ανακοίνωσε την απόφαση (προσωρινή ιδιότητα).
Διάκριση παράθεσης και επεξήγησης
Παράθεση: (ισοδυναμεί με αναφορική πρόταση: που είναι....)
Ο παπα-Γιάννης, ο ιερέας του χωριού, τους στήριξε τη δύσκολη στιγμή (από το ειδικό στο γενικό).
Επεξήγηση: (μπορεί να εννοείται το: δηλαδή)
Ο ιερέας του χωριού, ο παπα-Γιάννης, τους στήριξε στη δύσκολη στιγμή (από το γενικό στο ειδικό).

Δείτε εδώ μια παρουσίαση για τους προσδιορισμούς.
Δείτε εδώ επιπλέον θεωρία και ασκήσεις.

Προστακτική μέσης φωνής βαρύτονων ρημάτων

Κάντε κλικ στην παρακάτω εικόνα που προέρχεται από το βιβλίο των αρχαίων της Α΄ Γυμνασίου, για να θυμηθείτε πώς σχηματίζεται ο παρακείμενος μέσης φωνής στην οριστική. Ιδιαίτερα προσέξτε τις αλλαγές που παθαίνει ο χαρακτήρας των αφωνόληκτων ρημάτων.


Τώρα κάντε κλικ στην παρακάτω εικόνα, για να μελετήσετε την προστακτική μέσης φωνής των βαρύτονων ρημάτων. Προσέξτε περισσότερο το σχηματισμό της προστακτικής του παρακειμένου.


Προσπαθήστε να κάνετε τις ασκήσεις 1, 2, 3, 4 και 5.

Ευκτική μέσης φωνής βαρύτονων ρημάτων

Κάντε κλικ εδώ και μελετήστε την ευκτική μέσης φωνής του "λύομαι".
1. Ποια διαφορά εντοπίζετε ανάμεσα στον Ενεστώτα και το Μέλλοντα;
2. Ποια διαφορά εντοπίζετε ανάμεσα στο Μέλλοντα και τον Αόριστο;
3. Συγκρίνετε την υποτακτική και την ευκτική του Παρακειμένου. Τι παρατηρείτε όσον αφορά τον τρόπο σχηματισμού τους;
Κάντε κλικ εδώ και μελετήστε την παρατήρηση 3, γιατί τα ίδια ισχύουν και για την ευκτική παρακειμένου με τη διαφορά ότι στο τέλος βάζουμε την ευκτική του εἰμί.
Κάντε κλικ εδώ και διαβάστε στον πίνακα πώς κλίνεται το βοηθητικό ρήμα εἰμί.
Για περισσότερα μελετήστε και την παρακάτω σελίδα (117 του βιβλίου σας).


Τώρα κάντε τις ασκήσεις: 1, 2, 3, 4, 5 και 6 .

Ραψωδία Χ (στίχοι 247-394)

Φύλλο εργασίας 22 (Ραψωδία Χ στίχοι 247-394)

Δείτε τη μονομαχία Έκτορα - Αχιλλέα από την ταινία "Τροία".
Να βρείτε ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στο βίντεο και στο κείμενο που εξετάζουμε.


























 Οι εικόνες συγκεντρώθηκαν από τους μαθητές Γ. Πρόιο, Θ. Πιτάνιο και Β. Ξουλίδη.

Η Θέτιδα φέρνει τα ολοκαίνουρια
όπλα στον Αχιλλέα.
Η Θέτιδα φέρνει τα ολοκαίνουρια όπλα στον Αχιλλέα.
Ο Αχιλλέας δοκιμάζει τα νέα όπλα του.
Έχοντας φορέσει την καινούρια πανοπλία του ορμά στη μάχη.
Στη μάχη παίρνουν πλέον μέρος και οι θεοί.
Τα δύο ποτάμια της Τροίας, ο Σκάμανδρος και ο Σιμόεντας,
προσπαθούν να πνίξουν τον Αχιλλέα, επειδή
 τα νερά τους έχουν γεμίσει πτώματα εξαιτίας του. 
Ο Αχιλλέας σώζεται  από τα νερά με την παρέμβαση
 της Αθηνάς και του Ποσειδώνα.
Ο Έκτορας αποφασίζει να αντιμετωπίσει σε μονομαχία
 τον Αχιλλέα, αλλά μπροστά τη θέα του Έλληνα
 πολεμιστή ο Έκτορας το βάζει στα πόδια.
Η θεά Αθηνά με δόλο πείθει τον Έκτορα
να αντιμετωπίσει τον Αχιλλέα.
Η θεά Αθηνά παίρνει το μέρος του Αχιλλέα δίνοντάς του πίσω
 το δόρυ που έριξε νωρίτερα ο ήρωας εναντίον του Έκτορα.
Μονομαχία Έκτορα - Αχιλλέα.
Ο Αχιλλέας τραυματίζει θανάσιμα τον Έκτορα.
Ο Αχιλλέας μιλά στον ετοιμοθάνατο Έκτορα.
Ο Αχιλλέας θριαμβευτής ύστερα από τη
νίκη του στη μονομαχία με τον Έκτορα.
Ο Αχιλλέας κακοποιεί το νεκρό σώμα του Έκτορα δένοντάς
 το πίσω από το άρμα του και σέρνοντάς το στα χώματα.
Ο Αχιλλέας κακοποιεί το νεκρό σώμα του Έκτορα.
Ο Αχιλλέας κακοποιεί το νεκρό σώμα του Έκτορα.
Ο Αχιλλέας κακοποιεί το νεκρό σώμα του Έκτορα.
Ο Αχιλλέας κακοποιεί το νεκρό σώμα του Έκτορα.
Ο Αχιλλέας κακοποιεί το νεκρό σώμα του Έκτορα.